Antillenmonitor-31
30 september 2003

De Antillenmonitor is een bron van gewaarmerkte informatie over de Nederlandse Antillen. De gegevens in de Monitor kunnen vrijelijk gebruikt worden als nieuwe invalshoek of ter aanvulling of nuancering van de beschikbare informatie.

Armoede en armoedebestrijding op de Nederlandse Antillen in reëel perspectief

“De armoede op de Nederlandse Antillen is gezien het Bruto Binnenlands Product in de Nederlandse Antillen in de eerste plaats een verdelingskwestie.” Deze stelling – die met enige regelmaat in Nederlandse bestuurlijke kringen wordt geponeerd – is klaarblijkelijk gebaseerd op een normatief denken zonder inachtneming van de realiteit op de eilanden. Bovendien staat deze stelling haaks op de eerdere conclusie van diverse Nederlandse fractievoorzitters na hun bezoek aan de Nederlandse Antillen. Deze conclusie luidde dat het huidige niveau van de armoede op de Nederlandse Antillen – los van ondermeer een gebrek aan doortastendheid van de zijde van de Antilliaanse overheden zelf - in sterke mate het gevolg is van het doorvoeren van drastische saneringsmaatregelen, zonder gelijktijdige Nederlandse steun ter stimulering van de economische ontwikkelingen enerzijds en ter ondersteuning van flankerend sociaal beleid anderzijds. Terwijl de I.M.F. maatregelen werden doorgevoerd (zoals het afvloeien van 35% van het overheidsapparaat, omgerekend naar Nederlandse schaal 160.000 ontslagen) ontbrak voorts een discussie in Den Haag over de snel neergaande sociale en economische spiraal als gevolg van de eenzijdige fixatie op financiële sanering en rechtshandhaving.

Reële situatie
Het B.B.P. per capita van de bevolking wordt doorgaans als objectief instrument aangehaald om de relatieve welstand van een bevolking te meten. Even objectief kan echter gesteld worden dat de kans op een vertekend beeld bijzonder groot is als geen rekening wordt gehouden met de realiteit van het betreffende land. Factoren als het bevolkingsaantal en de bevolkingsopbouw kunnen wezenlijk van belang zijn bij de beoordeling van de resultaten van de gehanteerde norm. Het gemiddelde B.B.P. per capita kan met name bij een klein bevolkingsaantal sterk beïnvloed worden door een groep hoogverdieners, dan wel door de productie van een, twee of drie sterke sectoren. Dit is zeker het geval op de eilanden van de Nederlandse Antillen, waar bijvoorbeeld op Curaçao de productie van relatief grote sektoren zoals de olieraffinaderij, de haven en de financiële internationale dienstverlening een zeer groot effect hebben op het B.B.P. per capita. Uitgaande van het vorenstaande kan het B.B.P. per capita niet ongenuanceerd gehanteerd worden als instrument bij een zinvolle en realistische discussie over de armoede en de armoedebestrijding op de eilanden van de Nederlandse Antillen.

Verdeling
Ook de veelgehoorde suggestie dat het huidige niveau van de armoede op de eilanden bestreden kan worden door een betere verdeling van de welstand, duwt de discussie in een verkeerde richting indien geen rekening wordt gehouden met de huidige realiteit van de Nederlandse Antillen. De Nederlandse Antillen hebben een belastingstelsel en stelsel van sociale verzekeringen met een sterk nivellerend karakter. De directe belastingen (loonbelasting en inkomstenbelasting) lopen progressief op tot 57% bij een jaarinkomen van ANG 100.000. De Nederlandse Antillen behoren wat dat betreft tot de landen met de hoogste belastingtarieven. Ook de winstbelasting op de Nederlandse Antillen, met een tarief van 34.5%, is relatief hoog in vergelijking tot landen waarmee internationaal geconcurreerd wordt (bijvoorbeeld Dominicaanse Republiek 25%, Chili 15%, Ierland maximaal 20%, Zwitserland maximaal 30%).

Daarnaast brengen de directe belastingen in de Nederlandse Antillen samen 17% op van het BBP, hetgeen veel hoger ligt dan de 2% in de top tien van meest concurrerende landen in de wereld (vide studie van het International Institute for Management Development Switzerland, IIMDS, 1999). Ook in andere categorieën, zoals de indirecte belastingen en sociale premies, genereren de Antillen relatief ruim het dubbele aan belastinginkomsten in vergelijking met de top 10 van concurrerende landen ter wereld.

Voor zover er sprake is van een verergering van de armoede en een toename van de verschillen tussen arm en rijk, komt dit mede door de emigratie naar Nederland door een deel van de middenstand en de goed opgeleide krachten, na de doorvoering van de I.M.F.-maatregelen en de eenzijdige nadruk van het herstelprogramma op financieel budgettaire aspecten.

Criteria
In de discussie over de armoede en armoedebestrijding op de Nederlandse Antillen wordt soms ook de stelling geponeerd dat deze armoede best meevalt in vergelijking tot de regio. Hiertegen kan gesteld worden dat net zo goed als binnen het Koninkrijk gelijke normen en criteria worden gehanteerd voor ondermeer waarden zoals deugdelijkheid van bestuur en de rechten van de mens, er ook gelijke criteria dienen te gelden voor het bestaansniveau van alle burgers binnen het Koninkrijk. Het simpelweg relativeren van de armoede op de eilanden van de Nederlandse Antillen, zonder rekening te houden met de realiteit van de eilanden, is derhalve onterecht.

Bron:
Ivan de Windt
Senior Partner PriceWaterhouseCoopers Nederlandse Antillen en Aruba
(5999) 430-0000

Antillenmonitor-3130 september 2003

Armoede en armoedebestrijding op de Nederlandse Antillen in reëel perspectief

Antillenmonitor-31
30 september 2003