Antillenmonitor-25
30 mei 2003

De Antillenmonitor is een bron van gewaarmerkte informatie over de Nederlandse Antillen. De gegevens in de Monitor kunnen vrijelijk gebruikt worden als nieuwe invalshoek of ter aanvulling of nuancering van de beschikbare informatie.

Betreft: “Koninkrijk mist gemeenschappelijke oriëntatie.”

“Wij zijn allen Nederlanders. Ook degenen die van een paar Euro per dag moeten rondkomen en in een bouwsel van staalplaten in de tropen overleven.” Aldus prof. dr. Ernst Hirsch Ballin op een symposium bij de Universiteit van de Nederlandse Antillen in verband met het naderen van het vijftigjarige bestaan van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden op 15 december 2004. Een samenvatting van enkele passages:

Hoofdprobleem
De relatie tussen de landen van het Koninkrijk is complex. De belangrijkste factor in deze complexiteit, tevens het hoofdprobleem in de Koninkrijksrelaties, is het gebrek aan gemeenschappelijke oriëntatie zoals richtinggevende idealen en een gemeenschappelijke bepaling van doelen en middelen. De afwezigheid van gezamenlijke doelen leidt in de besluitvorming tot onderhandelingen in plaats van samenwerking. Waar men in de politiek te maken krijgt met andere delen van het Koninkrijk, vinden vanuit het eigen belang vooral confronterende contacten plaats. De informatievoorziening in de media beperkt zich tot incidenten, waarbij slecht nieuws de berichtgeving domineert.

Achtergrond
Een van de factoren die tot dit gebrek aan cohesie heeft bijgedragen, is de dekolonisatie-ideologie van na 1970. Tot eind jaren ‘80 werd van officiële Nederlandse zijde volgehouden dat de Nederlandse Antillen en Aruba – onder andere gesteund door ontwikkelingshulp – zich moesten voorbereiden op een toekomst als onafhankelijke (mini-)staten. Dit heeft aan beide zijden van de oceaan de ontkenning van een gemeenschappelijke identiteit in de hand gewerkt. Vanwege de eindigheid van de Koninkrijksband die in het vooruitzicht werd gesteld, werd prioriteit verleend aan zaken als zelfredzaamheid en autonomie, die vervolgens de relatie gingen domineren als juridische en politieke doctrines.

Nederlanderschap
De ontkenning van een gemeenschappelijke identiteit druist in tegen de principiële keuze in 1954 (invoering Statuut) voor één gezamenlijk staatsburgerschap. De verbetering van de relaties in het Koninkrijk begint dan ook bij de uitdrukkelijke wederzijdse erkenning dat wij allen Nederlanders zijn. Dit impliceert na vijftig jaar alsnog een zeer fundamentele aanspraak op gelijkwaardigheid. Een wederzijdse erkenning als medeburger is veel belangrijker dan een al dan niet herschrijven van het Statuut. Dit laatste zou de aandacht alleen maar afleiden van de echte problemen.

Geen barrière
Het Koninkrijk biedt krachtens het Statuut wel waarborgen voor de beginselen van de democratische rechtsstaat, maar niet voor de beginselen van de sociale rechtsstaat. Zaken als armoedebestrijding, zorg en onderwijs zijn onderwerpen van onderhandelingen tussen Koninkrijkspartners die hun eigen landsbelang dienen. Als gevolg hiervan zijn de sociaal-economische verschillen tussen de landen van het Koninkrijk nooit fundamenteel aan de orde gesteld, hoewel ze de oorzaak zijn van veel problemen, waarvan bijvoorbeeld de migratie naar Nederland en het slikken van bolletjes de symptomen zijn.
De bepalingen van het Statuut vormen echter geen barrière om ook sociaal-economische voorzieningen en de bestrijding van armoede tot de gemeenschappelijke verantwoordelijkheden te doen behoren. Vanuit een gemeenschappelijke oriëntatie binnen het Koninkrijk bestaat hier wel de ruimte voor.

Bron:
Lezing prof. dr. Ernst Hirsch Ballin
Universiteit van de Nederlandse Antillen.

Prof. dr. Hirsch Ballin is lid van Comité 2004 - een initiatief van Mr. Pieter van Vollenhoven en voormalig Gouverneur van de Nederlandse Antillen Jaime Saleh - met als doel de kwaliteit van de relaties tussen de landen in het Koninkrijk te bevorderen. In dit streven bieden de Antilliaanse leden van Comité 2004 de Antillenmonitor aan voor een betere onderlinge begripvorming.

Antillenmonitor-2530 mei 2003

Betreft: “Koninkrijk mist gemeenschappelijke oriëntatie.”

Antillenmonitor-25
30 mei 2003