Antillenmonitor-23
Gepubliceerd op 24-04-2003

De Antillenmonitor is een bron van gewaarmerkte informatie over de Nederlandse Antillen. De gegevens in de Monitor kunnen vrijelijk gebruikt worden als nieuwe invalshoek of ter aanvulling of nuancering van de beschikbare informatie.

Betreft: Nederlandse Antillen zetten integriteitproces voort.

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

De Nederlandse Antilliaanse samenleving is intensief bezig met een diepgaand integriteitproces. Met name door het onderzoek op Curaçao naar vermeende fraude bij enkele overheids-NV’s en de recente aanhouding en inbewaringstelling van drie voormalige bestuurders, is dit proces in een veelbesproken fase beland. De betrokkenheid van vooraanstaande politici is een ernstige zaak. Wel moeten deze aanhoudingen in het juiste perspectief worden gezien.

Achtergrond
Het huidige onderzoek op Curaçao naar vermeende fraude bij overheidsinstanties, maakt deel uit van een proces dat rond 1980 is begonnen en in de jaren 90 versterkt is voortgezet. In die tijd werd openlijk het patronagesysteem verworpen dat ten grondslag lag van politieke benoemingen. Hoewel geen enkel proces in één dag of één jaar vorm krijgt, ontstond er wel consensus dat hetgeen eerder gebeurde niet meer kan.

De roep om “deugdelijkheid van bestuur” leidde in de Nederlandse Antillen o.a. tot het instellen van hoger toezicht op St. Maarten en tot regelingen zoals de wet op de Openbaarheid van Bestuur, de Administratieve Rechtspraak en integriteitonderzoeken van beoogde ministers en staatssecretarissen. De regering heeft ook een aanzet gegeven tot nieuwe wetgeving op het gebied van de bestrijding van fraude en corruptie, zoals de verplichte vermogensopgave van bestuurders. Ook heeft het Curaçaose Bestuurscollege onlangs een integriteitcommissie ingesteld en zijn integriteittrainingen voor ambtenaren ingevoerd.

Preventie en repressie
Bovengenoemde acties hebben een preventief karakter en zijn gebaseerd op de gedachte dat waarden als openheid, integriteit en eerlijkheid pilaren zijn van een goede kwaliteit van het openbaar bestuur. Deze uitgangspunten zijn verder uitgewerkt in het integriteitrapport Konfiansa (vertrouwen) dat in 1999 in opdracht van de Antilliaanse regering is gemaakt en dat nu als basis dient voor diverse acties van de regering.

Op repressief gebied heeft het integriteitproces in de jaren 90 geleid tot strafrechtelijke onderzoeken en aanhoudingen op St. Maarten en Curaçao. Ook werden repressieve maatregelen genomen na onderzoeken die in opdracht van de overheid zijn verricht naar de integriteit en het functioneren van politie, douane en gevangenbewaarders. Daarnaast heeft de Antilliaanse regering bij besluit van 8 november 2001 het Openbare Ministerie opgedragen een strafrechtelijk onderzoek in te stellen naar vermeende fraude bij enkele overheids-NV’s.

De Antilliaanse en Nederlandse situatie
De fraudekwesties die zich momenteel in Nederland en de Nederlandse Antillen afspelen vertonen zowel gelijkenissen als verschillen. Een gelijkenis is het feit dat kennelijk een gelijksoortige bedrijfscultuur reeds enige jaren in Nederland en in de Antillen bestaan heeft. Ook bestaat er een dochterrelatie tussen een aannemersbedrijf dat betrokken is bij de kwestie op de Antillen en een aannemersbedrijf dat betrokken is bij de kwestie in Nederland.

Het verschil is dat de Antilliaanse overheid in 2001 zelf het initiatief heeft genomen om de fraude door het Openbare Ministerie te laten onderzoeken, terwijl de Nederlandse ministers van Justitie en van Verkeer en Waterstaat de bouwfraude in Nederland niet serieus namen. De toonzetting richting Antillen van incidentele ‘hardliners’ in de Nederlandse pers en parlement wordt daarom als ongenuanceerd ervaren en veroorzaakt een onnodige vertroebeling in de onderlinge relaties.

Aanpak
Het Antilliaanse fraudeonderzoek vindt plaats onder leiding van het Antilliaanse Openbare Ministerie. Het Openbare Ministerie heeft een multidisciplinair team ingezet dat behalve uit de Landsrecherche en het Korps Politie Curaçao, onder andere ook bestaat uit leden van het RST (Recherche Samenwerkingsteam). RST is een multidisciplinair onderzoeksteam bestaande uit Antilliaanse en Nederlandse rechercheurs. Het team staat onder leiding van de Antilliaanse Procureur Generaal Dick Piar. Sinds november 2001 zijn er 20 aanhoudingen verricht en 101 getuigen gehoord.

Publiciteit
De strafrechtelijke onderzoeken in het kader van dit integriteitproces veroorzaken veel negatieve publiciteit. Deze publiciteit heeft een onevenredig grote impact op kleinschalige gebieden zoals de Nederlandse Antillen. Desondanks heerst in grote lijnen het gevoel dat de negatieve keerzijde gecompenseerd wordt door een grondige opschoning van het openbare bestuur.

Bron:
Mr. Robert F. Pietersz
Voormalig Procureur Generaal van de Nederlandse Antillen
e-mail: r.pietersz@centralbank.an

Antillenmonitor-23Gepubliceerd op 24-04-2003

Betreft: Nederlandse Antillen zetten integriteitproces voort.

Antillenmonitor-23
Gepubliceerd op 24-04-2003